Intermezzo Italiano

Het blijft wennen

Tue, 21 May 2013 21:17:58 +0200

Zeven uur. Espresso in het dorp. Ik vraag Salvatore wat hij gaat doen vandaag. Hij zegt ‘Eerst ga ik een mooi stuk land volsproeien met chemische troep, dan zal ik mijn huisafval ergens langs een weggetje dumpen en om af te ronden ga ik eens flink gevaarlijk door de straten racen.’ Ik zeg; ‘Niets bijzonders dus.’ Hij lacht: ‘En ik ga mijn vrouw vragen ons kind door de voorruit te katapulteren.’

Omdat ik een kruising ben tussen een politieman en een missionaris kennen de Italianen met wie ik mijn dag op gang trek mijn zwakke kanten. Ze weten dat hier gewoontes woekeren waar ik maar niet aan kan wennen.

Dat alle moeders hun peuters op de schoot houden naast hun man die als een waanzinnige over ons dorpsplein scheurt. Dat een auto een telefooncel op wielen is waar ze om de paar minuten afval naar buiten gooien. Dat alle boeren zo massaal veel vergif onder hun olijfbomen sproeien.

Wat dat laatste betreft. Boeren houden niet van de natuur. Van de natuur houden is een hobby van stadsmensen.

Hier liggen de boomgaarden vol vuilniszakken, ijskasten, bouwafval - asbest is favoriet. Onder elke boom slingeren bierflessen en de containers waarin sproeimiddel zat. Een boomgaard is een werkterrein, geen schilderij van een romanticus. Wat kan het een landbouwer schelen als er autobanden op zijn veld liggen? Zolang zijn bomen hun olijven afstaan is het al lang goed. Een boer is niet van plan daar een gedicht over te schrijven.

En dan kom ik daar tussen. Haha. Een stadsmens met zachte handen en teer vel. Ze vinden me wel grappig.

Ik zou graag hebben dat het gras wild mag groeien, maar mijn dorpsgenoten wijzen me op het brandgevaar. Ik droom dat vogels en bijen en slangen overal kunnen nesten, maar boeren willen gemakkelijk kunnen oogsten. Dat gras staat in de weg.

Plattelandsdromen van stadsmensen zijn luxezaken. Wie niet sproeit moet veel meer ploegen en eggen en walsen terwijl, godallemachtig, met een paar liter vergif zijn ze verlost van al dat gedoe. En dat asbest? Dat ligt toch beter op een veld dan op een dak?

Deze discussie win ik niet. Dus begin ik over al die kruisjes en kapelletjes langs de weg waar mensen zijn omgekomen. Ze kijken me oprecht verbaasd aan. ‘Als God je roept is je tijd gekomen. Of je nu traag rijdt, je kind vastgespt of zelf je gordel draagt of niet. God beslist.’

Oké dan, zeur ik intussen. En al dat zwerfafval? Wat doen we daarmee? De mannen fronsen hun voorhoofd. Ja. Dat afval. Dat loopt inderdaad de spuigaten uit.

Tot voor kort moesten we ons huisafval naar containers brengen. Nu haalt de gemeente alles op aan huis. Het gevolg? De straten liggen vol. Mijn dorpsgenoten hebben geen zin in het scheiden van hun afval. Ze willen niet wachten op de juiste dag om het glas buiten te zetten. Nee, ze blijven alles in één zak gooien, nemen die mee in de auto en omdat de containers er niet meer zijn gooien ze alles gewoon langs de weg.

‘Op dat punt heb je gelijk’, zeggen de mannen naast me aan de toog. ‘We moeten dat afleren.’ Ze zwijgen. Ze kijken naar buiten. Ze denken na. Dan zegt iemand: ‘Maar wie begint eraan?’

Diashow

Tue, 14 May 2013 20:45:00 +0200

‘t Zijn de laatste, madam. De eerste artisjokken waren paars en zacht, daarna schoten de zijscheuten steeds sneller op maar boden ze steeds minder kwaliteit. Naarmate het seizoen vordert krijgen artisjokken hooi (die vervelende haartjes) op het hart, worden de bladeren taai, de stelen hard. Uiteindelijk zakt de prijs zo diep dat ze de moeite van het oogsten niet meer waard zijn. Nu staan de laatste op het veld uit te bloeien.

Ik ging er vandaag plukken voor Els om er likeur mee te maken. (Deze foto is recht in een bokaal gemikt.) Met kruidnagel en citroenschil en natuurlijk alcohol probeert mijn liefste de auteursrechten op Cynar te omzeilen.

Of, omdat ze nu meer op bloemen dan op groenten gelijken, zetten we de artisjokken in een vaas. Naast de laatste bokalen met tomaten die Giovanni nog heeft ingelegd en waar we niet aan willen komen.

Boa

Mijn hond en ik worden Siamees. Elke ochtend gaan we rond zeven uur naar het dorp. Waar er verkeer is loopt ze als een lijfwacht vlak naast me. Wanneer ik in het winkeltje koffie drink is het lelijkste plein van Italië haar speeltuin.

Maar het liefste gaat ze naar het strand. Honderd keer mag ik een stok weggooien, elke keer haalt ze hem enthousiast uit zee. Als Els te lang zwemt, wordt Boa zenuwachtig. Dan sprint ze langs het strand op zoek. Als ze Els dan ziet, zwemt ze haar een eindje tegemoet. Kijken of alles in orde is.

Mensen en motoren en eten

Onze dertienjarige deed het niet meer. We waren ver van huis en ik kreeg angstbeelden van garagisten die me zouden pluimen. Twee collega’s van de neef van een vriend kwamen ons takelen, de auto werd direct op de brug gezet, iemand ging een distributieriem kopen, een uur later hadden we een auto die het weer prima deed en waren we amper geld kwijt. Lang leve Italië!

Intussen werd een van de olijfboomgaarden die ik onder mijn hoede heb genomen om eind dit jaar een magische olijfolie te produceren omgeploegd.

Want wij kiezen de biologische en dus moeilijke weg terwijl bijna alle boeren enthousiast met vergif onder hun bomen sproeien om het heuphoge groeien van gras te liquideren.

Over boeren gesproken. Voor het eerst lukt het mij een beginneling te zijn. Mijn sla is super geslaagd. Ook de rest doet het goed. Alhoewel mijn warmoes vandaag een aanval van bietenvliegen te verduren kreeg en ik de helft van de bladeren moest afmaken op het veld van eer.

Nog rap een foto van de madam van de groentewinkel op het dorpsplein van C.

Altijd lachen.

Allochtoon

Mon, 13 May 2013 19:20:00 +0200

Als Belg in een buitenland leef ik lost in translation. Tenzij ik hier opnieuw geboren word, zal dat altijd zo zijn.

In de arena van ons dorpswinkeltje strijd ik met woorden als plastic zwaarden. In de boksring van ons plaatselijke parlement zijn mijn zinnen te zwak om een opponent te raken. Discussiëren of duelleren, voor een Italiaan maakt het geen verschil: een gesprek is een ballet met een verbaal floret. Een lachende schijnbeweging, een uithaal met een vlijmscherp woord, een ratelende regen van zinnen. Wie traag is wordt aan flarden gesproken. Ik word in de touwen gepraat. En het doet me deugd.

Ik heb keien in mijn mond. Mijn zinnen schieten als Vlaamse bliksems door mijn hoofd maar ik kraam ze er in brokkelig Italiaans uit.

Dat is niet slecht voor iemand die er zo van houdt dat ze naar hem luisteren. Dit is mijn cursus nederigheid. Wegens taalgebrek kan ik niet langer het haantje zijn. Ik ben de geestige nonkel na een hersenverlamming. Ik krijg geen kans meer om een snedige snier te plaatsen, kom te laat met mijn sarcastische uppercut.

Weet je wat het is? Ik ben een allochtoon. Nu pas voel ik hoe een manke taal een sociale handicap is. Dokter of dokwerker, je krijgt niet de kans een sterspeler van betweterigheid te zijn zolang je argumenten amper over de doellijn geraken. Het is net als op school. Toen we ploegen maakten. Ik werd nooit gekozen voor mijn balbeheersing, enkel om aan genoeg spelers te geraken.

Maar het doet me goed. Voor iemand die geniet van het grote gelijk is dit jaar een weldoende verbanning naar de reservebank.

Dus ja, in ons gehucht blijf ik een immigrant. Ik ben Scarlett Johansson die achter het kamerbrede raam van haar hotelkamer naar Tokio staart. Ze zit er midden in. Ze ziet alles. Maar ze blijft een buitenstaander.

Hoelang ik hier ook blijf wonen, nooit zal ik van hier zijn. Een gemeenschap moet je leren lezen maar dat is moeilijk als je ergens anders tot je zinnen bent gekomen. Gent ken ik tot ver achter de komma. Ik lees er tussen alle regels door. Hier in ons dorp heb ik blokletters nodig. Ik blijf haperen bij AAP en MIES.

Door mijn gebrek aan taal is de kleinste stap een hordenloop. Ik schuw telefoontjes naar mijn internetprovider of energieleverancier. Bellen met een computerstem die me als een mitrailleur met verplichte keuzes bestookt, dat is mijn hel. Informatie vragen aan een ambtenaar, een marteling. ‘Kunt u dat nog eens herhalen? Ja, inderdaad, een derde keer.’

En het kan erger. Soms ben ik niet buitenlands maar buitenaards. Als ze aan onze dorpstoog dialect praten is het voor mij over en uit. Dan kan ik net zo goed in Tokio wonen.

En ik denk ‘Arme vluchteling die in Vlaanderen landt. De hulpeloosheid!’

Wie niet op de plattegrond van zijn woonplaats is geboren is en de plaatselijke taal niet boven de wieg heeft gehoord, zal altijd een routebeschrijving en een tolk nodig hebben.

Vanmorgen bracht ik onze vuilnis naar de afvalcontainers naast het voetbalveld. Maar die stonden er niet. Nergens meer. Heeft iemand mij in ons winkeltje verwittigd dat huisvuil nu aan huis wordt opgehaald? Waarschijnlijk wel. Dan is het in de vertaling verloren gegaan.

1 mei

Mon, 06 May 2013 16:55:00 +0200

Er staat een man in het zeer bouwvallige keukentje van wat een soort vakantieschuurtje uit de jaren zeventig is en dat klaarblijkelijk sinds de jaren zestig niet meer werd opgeruimd. Hij draagt: een voorbindschort. Hij draagt ook: een spijkerbroek waarvan de smalle pijpen net boven de knieën werden afgeknipt. Aan zijn voeten, onder zijn zeer behaarde kuiten: plastic teenslippers. En bovenal, onder zijn neus: een snor.

Deze man kan dus alleen maar uit de echt gescheiden zijn. Dat klopt. Ook de mannen die met Els in de veranda de tafel dekken zijn vrijgezel wegens weg van hun vrouw.

Davide zegt geen woord terwijl hij buiten heftig staat te zweten bij een houtoven maar zal tegen valavond dankzij inname van redelijk wat alcohol zeer lawaaierig en zonder ademhalen een langgerekt discours houden over het betere soort waakhonden, een discours dat hij met veel oorverdovende blafgeluiden kracht zal bijzetten.

Dino is de zoon van de hoogbejaarde ouders van wie dit haastig in elkaar getimmerde zomerverblijfje in de koele heuvels rond Cisternino is. Ook in de grote stad Brindisi woont hij bij hen in. Sinds twintig jaar opnieuw.

Maurizo zucht elke keer ‘Tazio!’ als iemand hem met ‘Maurizio’ aanspreekt. Dat is omdat hij met Tazio wil aangesproken worden. Hij zorgt ervoor dat onze namiddag onder een tapijt van harde trance of is het house of misschien techno bedolven wordt.

Vincenzo heeft zijn iPod met klassieke tango op de ijskast gelegd als verwarrende tegenzet. Hij is onze rastavriend en boer, en, nu het niet meer botert tussen hem en zijn vrouw, de meest recente aanwinst voor de gescheiden mannen. Als ik hem op een muurtje buiten in zijn eentje blues zie tokkelen krijg ik tranen in mijn ogen.

En Maurizio staat dus in de keuken.

Deze vijf vrijgezellen komen vandaag samen om 1 mei te vieren en hebben mijzelf en mijn vrouw uitgenodigd.

We beginnen met een wijnproeverij. Wat u daaronder verstaat is niet hoe het er hier aan toegaat. Het gaat om zelfgemaakte wijn, twee jaar bewaard in spuitwaterflessen, afgesloten met een verfrommeld plastic zakje met elastiek errond, geserveerd in Nutellapotten.

De wijn smaakt als azijn en heeft het effect van onkruidverdelger.

Dus schakelen we over op een klassewijntje dat Els en ik in een heuse wijnwinkel kochten: van het vat in plastic bidons van drie liter getapt tegen anderhalve euro de liter. Toppertje!

Het eten is lekker en de sfeer zit er in en iedereen is blij.

Italianen eten niet zoals wij, in menuvorm, met een voorgerechtje en vervolgens een bord met daarop bij elkaar horende gerechten.

Neen, wij eten rauwe mosselen en worst en een heerlijke pasta met noten en salami en gestoomde mosselen en kaas en zoute koekjes.

En als uitsmijter zet Dino een plastic zak op tafel en ik denk dat het klompen modder zijn, of stenen met zeemos erop, maar als hij die doormidden snijdt ontdek ik zeevruchten die ik nu pas leer kennen niettegenstaande ik drie jaar op de zeven zeeën heb geleefd: spuenzilli, tartuffi di mare, en piedi di capra - zeetruffels en geitepoten.

En als de tafel een slagveld is komen de gitaar en de mondharmonica boven en zitten de vijf gescheiden mannen muziekgroepje te spelen en denk ik ‘Veel mooier kan het leven niet worden.’

Na de vaat gaan we naar een trouwfeest van iemand die niemand kent, of toch, Dino weet dat het de bakker is die trouwt. En ik heb een slordig T-shirt aan met twee dikke vetvlekken van de pasta erop, maar de aangeschoten bruidegom heet ons allen van harte welkom en de gescheiden mannen willen met de bruid op de foto.

En als de zon op de horizon van olijfbomen gaat liggen wordt de taart aangesneden. En dan danst iedereen de pizzica en ik ben helemaal ontroerd want dat was de dans die Els en Giovanni deden op ons eigen trouwfeest en nu is Giovanni dood.

Picknick

Sun, 05 May 2013 22:23:00 +0200

Ik: “Wacht, baby! Stop een keer? Ik ga vragen of ik daar een foto van mag maken.”

Er stonden drie auto’s geparkeerd in de velden langs het stoffige weggetje dat tussen ons huis en het kasteel slingert, het kasteel van ons dorp dat je van de weg niet kan zien. Knus tussen hun auto’s gewurmd was een familie aan het picknicken.

Els en ik hadden een aperitief teveel gedronken op ons dorpsfeest. Er stonden drie, vier kramen met Chinese rommel op het lelijkste dorpsplein van Italië en alle plastic stoelen die Tonino uit zijn winkeltje had gesleept zaten vol mannen die keken naar grootmoeders die voor hun zeurende kleinkinderen mechanisch keffende hondjes kochten of eendjes die automatisch op een glijbaan klommen en er weer af gleden. Speelgoed van topkwaliteit dus dat kapot zou zijn voordat het thuis zou geraken.

Anthony had achter zijn toog een wit hemd aan en een plechtige voorbindschort, Giussi droeg iets nogal doorschijnend - wat gezien de aanzienlijke omtrek van haar heupen en het angstwekkend volume van haar voorgevel een feministisch statement is dat kan tellen -, Tonino zelf liep rond als een nerveuze zeehond. Ik betaalde teveel voor een strohoed die ik van mijn vrouw nooit mag dragen als andere mensen me kunnen zien, zij kocht zonder afdingen van een stomverbaasde Chinees een driedimensionele foto van de meest kitscherige bos bloemen die ooit door mensenhanden werden geplukt en vervolgens gefotografeerd - je weet wel, zo’n foto die verandert naargelang de hoek waarin je hem houdt. Tot je koppijn krijgt of denkt dat je per ongeluk drugs gepakt hebt.

Maar nu waren we dus op weg naar huis en naar een siësta, en deed ik wat ik in mijn eigen land nooit zou durven doen: op wildvreemde mensen afstappen en vragen of ik een foto van hen mag maken.

“Maar natuurlijk!” En ze striketen onmiddellijk een pose.

Wat ik had kunnen voorspellen gebeurde toen.

Zij: “Waar wonen jullie? Hier? In deze woestenij? Zijn jullie krankzinnig?”

Ik: “En jullie komen dus op een zonnige zondag op jullie veld picknicken?”

Zij: “Maar nee, dit is ons veld niet, we komen gewoon uit de stad en hebben deze plaats per toeval gekozen. Kom! Eet wat mee!”

Er werd een plastic bord worsten gehaald van het rooster dat op een cirkel stenen lag boven een kampvuurtje als van de scouts.

Ik: “Mmm!, lekker Maar nu moet ik gaan. Mijn vrouw zit in de auto.”

Zij: “Maar wat zijn dat nu voor dwaze dingen! Haal haar erbij.”

Ik haalde Els erbij.

Zij: “Allez kom, pak aan, drink wat wijn. En proef eens van deze koekjes!”

Els: “Mmm, lekker. Maar nu moeten we gaan. Onze hond zit in de auto.”

Zij: “Maar wat zijn dat nu voor dwaze dingen! Haal haar erbij.”

Ik haalde Boa erbij.

En zo werd het een gezellige ontmoeting, met eten en wijn en beloftes van eeuwige vriendschap en nog een paar slokjes wijn, ‘Kom, we leven maar één keer en we zijn bijna thuis.’

Voor Boa - die met haar vegetarische baasjes niet wist wat haar overkwam met al die worsten die ze mocht binnensmakken - kregen we de afgeknaagde botten van de barbecue mee en voor onszelf een met aluminiumfolie omwikkeld plastic bord vol onnoemelijk lekkere melanzane van artisjokken.

Ik: “Jullie afval mee naar huis nemen, hé!”

Zij: “Wij zijn geen wilden, hoor!”

Ik: “Tot volgend jaar dan.”

Zij: “Zelfde plaats, zelfde dag, zelfde uur.”

Slaap vriendje slaap

Sat, 04 May 2013 10:33:00 +0200

Volgend weekend komen boezemvrienden van ons op bezoek. Hij (‘xx’) is een BV die ik een kwarteeuw geleden leerde kennen toen ik een beker cola op zijn zilverkleurige maatpak morste. Haar (‘yy’) ken je ook. Wij hebben al samen gereisd. Dit is onze correspondentie van vanmorgen.

From: Siffer, Thomas

Sent: zaterdag 4 mei 2013 9:48 

To: xx en yy

Subject: Slaap vriendje slaap

Dag xx en yy, (en ik richt me bij deze vooral tot xx),

De hartslag van Els en mezelf gaat elke dag sneller nu de dag dichterbij komt dat jullie ons met een bezoek vereren. Dat heeft niet alleen te maken met onze zeer blijde verwachting, maar ook een beetje met… onze zorgen.

Wij hebben onthouden dat xx in zijn jeugdige enthousiasme gezegd heeft dat ‘de helft van het plezier is dat we in jullie huis mogen slapen’. Dat klopt. Voor iedereen. En zeker voor ons.

Maar ik herinner me faxen die xx naar hotels stuurde met daarin allerhande eisen waaraan managers moesten voldoen om hun ontslag te vermijden. De bar moest sluiten na het aperitief, de stofzuigers mochten pas aan na de middag, rond jullie kamer diende een perimeter van stilte te worden aangelegd. Liften werden geblokkeerd, receptionistes ruilden hun hoge hakken voor pantoffels, op marmeren vloeren werden geluidsdempende tapijten gelegd, gasten wachtten stil op hun kamer tot xx ontbeten had - televisie kijken konden ze niet want die waren tijdelijk in een stapelruimte opgeborgen.

Hier zullen jullie slapen op een luchtmatras. Een luchtmatras van de allerhoogste kwaliteit weliswaar, een luchtmatras met een dikte van een halve meter, een luchtmatras waar ministers en wereldkunstenaars op geslapen hebben. Met kraaknette lakens en een fris gelucht dekbed en zachte kussens met pasgewassen slopen. Maar wel: een luchtmatras.

Bovendien zal die luchtmatras liggen in wat ook ‘de woonkamer’ wordt genoemd. Voor al onze gasten totnutoe was dat heerlijk. ‘s Ochtends priemt de opkomende zon door de rieten zonneweringen, door de glazen deur zien ze bij het wakker worden onze hond hen aankijken, ‘s nachts is de keuken voor een glas water en de badkamer voor een plas water twee stappen ver. De perfectie nabij. Maar – dat weet heel Vlaanderen – voor xx is de perfectie niet genoeg.

Els zegt ‘Schrijf dat ze ook in de boomtent kunnen slapen als ze dat willen. Dubbele matras, dekbed, vier meter hoog tussen de takken van een eeuwenoude olijfboom: de droom van de hele wereldbevolking.’ Maar ik zeg ‘Zie je xx al in zijn pyjama op die ladder kruipen?’

Kortom. Wees welkom! Hoera! Maar weet dat wij niet de New York Plaza hebben gekocht, maar een simpel boerenstulpje. (En dat wij, bang van de dreigende komst van de bouwpolitie, onze enige echte slaapkamer in een schuur hebben veranderd.)

Kus!

Thomas

——-

On 04/05/13 09:56, “yy” wrote:

Het wordt zo spannend, ook om xx grenzen te laten verkennen/ hopelijk verleggen. We kijken er echt naar uit! En xx is vrij ontspannen tegenwoordig:-).

Kusjes!

——-

On 04/05/13 09.59, Thomas Siffer wrote:

Als tegenwoordig ‘grenzen verkennen’ ook al inhoudt ‘op een luchtmatras slapen’, dan zijn er geen grenzen meer. Ik bedoel, straks gaan we in onze handen klappen als iemand een potje yoghurt eet. Alhoewel. Nu ik eraan denk. Waar is de tijd dat we in onze handen klapten omdat xx een potje yoghurt at?

——-

On 04/05/13 10.04, “xx” wrote:

Dag Thomas,

Erg hard moeten lachen met je bericht. Enfin, vooral yy dan.

Je beschrijving is amper overdreven maar ik zie mijn verblijf bij jullie toch vooral als een eerste psychologische en fysieke test voor een mogelijke deelname aan ‘Expeditie Robinson’. Ik zal dus in principe mentaal voorbereid zijn op de ontberingen van het verpauperde en door aan lager wal geraakte Europese bohemers ingenomen Italiaanse platteland. Geen zorg, dus.

En we beslissen de avond zelf wel of het de boomhut dan wel de vloer van de living wordt.

Uiteraard hebben we geen auto gehuurd omdat we er sowieso van uitgingen dat jij en Els het hele weekend tot onze beschikking staan.

Eerlijk waar : we kijken er heel erg naar uit.

Warme groet,

Eén uur

Wed, 17 Apr 2013 22:16:00 +0200

° Ik kom thuis. Mijn echtgenote zingt in de keuken ontroerd mee met Benny Neyman die L’été Indien van Joe Dassin aan het verkrachten is. Dat is het dubbel ondraaglijke resultaat van die keer dat ik een mail stuurde naar onze huwelijksgasten: ‘Wij willen geen cadeau. Breng gewoon een elpee mee.’ Sindsdien plukken wij blind, en wat op de pick-up belandt beluisteren we hardnekkig. De laatste drie? Bob Dylan at Budokan, Also sprach Zarathustra van Strauss en nu Grenzeloos van Benny Neyman.

° Ik ben daarnet in het dorp een flesje bier gaan drinken na het maaien van een halve hectare hoogstaand gras. Met valavond stroomt het hele gehucht samen in en rond het winkeltje. Iedereen graait zelf zijn fles bier uit de koelkast. De flessenopener hangt aan een touwtje aan de toog. De klanten moeten zelf hun verbruik bijhouden.

° De priester klampte me aan omdat hij me twee hectaren olijfbomen wil verkopen. Hij heeft een plak vettig haar op zijn hoofd liggen, kijkt door een beduimelde bril, en droeg vandaag een grijs maatpak met broekspijpen waarin nog de witte vochtranden te zien waren van die keer dat zijn pijpen echt zeiknat moeten geweest zijn. En hij vraagt te veel.

° Salvatore, de lawaaimaker van ons gehucht, vroeg me een euro zodat hij mij een pils kon trakteren om zich te verontschuldigen. Daarna schudde hij een heleboel excuses uit zijn te strakke voetbalbroekje waarom hij vandaag mijn waterput niet is komen afwerken.

Morgen - ‘Morgenòchtend! Morgenochtend vroég!’ - gaat hij om het goed te maken niet alleen die klus klaren maar bovendien het hele irrigatiesysteem van mijn moestuin herleggen. ‘Gratis! Omdat je meer bent dan een vriend! Jij bent mijn broer!’ Hij tekende op de toog op een papiertje hoe mijn buizen moeten liggen en dat ik alles verkeerd heb gedaan. ‘Hier moet er een kraantje, en hier! En dan moet je die buizen zo verbinden! Niet zo! Zo!’

° Op dezelfde toog van hetzelfde winkeltje hielp ik intussen het huiswerk Engels van Anthony maken terwijl die simultaan bier en chips verkocht, kaas vermaalde en telefoneerde met zijn vriend over welk cadeau ze voor een vriendin zouden kopen.

° Tezelfdertijd won Tonino op de bak voor het bier met kaarten vier eieren van Kinder Surprise, eieren die hij na het spel gewoon weer bij de andere legde, maar wel liet betalen door de verliezer.

° Dezelfde Tonino verplichtte me vervolgens buiten een foto te maken met de meest schurftige kat die ooit op de wereld heeft rondgelopen omdat hij aan mijn nichtje dat laatst op bezoek was (en dat zowel op die kat als op Tonino verliefd is geworden) wil bewijzen dat dat miezerige beest nog leeft.

° Waarna Pino, toen ik tussen de bak met bier en het rek met chips naar een filmpje van schaduwdansers moest komen kijken van Angelo, in mijn oren kwam roepen DAT HIJ NIET MEER DEPRESSIEF IS! DAT ZIJN DEPRESSIE VOORBIJ IS! THOMAS! MARIA HEEFT MIJ GERED!

° Toen kwam iemand binnen die me anderhalve hectare olijfboomgaard wilde verkopen. Intussen was Tonino mee het huiswerk van Anthony aan het maken terwijl die nochtans geen woord Engels spreekt. Waarna Salvatore geld wisselde omdat hij weer verloren had met het kaarten en omdat eieren van Kinder Surprise - de gokchips van ons dorp - duur zijn. Tenslotte heb ik het huiswerk van Anthony in mijn eentje afgewerkt en toen ben ik naar huis gegaan.

° Waar Els en Benny aan het zingen waren. Zij was met de hond gaan wandelen en had ergens op een veld een grote zak erwten en een handvol wilde asperges gekregen van een boer die ze voordien nog nooit had gezien.

Boeren en bondage

Sat, 13 Apr 2013 12:13:00 +0200

Misschien moet ik Els vragen of ze mij een leiband wil omdoen. Mij vastleggen aan een paaltje dat ze in de grond heeft geslagen. Nu en dan een stukje met me gaan wandelen in onze tuin, als ik lang genoeg rustig ben geweest.

Neen, onze amoureuze escapades hebben geen bijzondere specerijen nodig. Naaisters van latexpakjes hoeven me nog niet te mailen. Het is dat ik van de ene verslaving in de andere sukkel en dat ik tegen mijn eigen zwakte beschermd moet worden. Me in een kooi laten opsluiten leek me wat radicaal. Een leiband dus.

Welke roes heb ik de laatste tijd niet opgezocht? Ik was klaar om me in een kuip olijfolie te gooien, zo high werd ik van het produceren en het proeven ervan. Ik werd zo verliefd op een straathond dat Els me psychologisch getinte vragen begint te stellen over de affectie die ik die teef geef. Daar waar alleen slangen komen zocht ik koortsachtig naar wilde asperges alsof het stengels puur goud waren. Dan weer waadde ik voor zonsopgang met mijn maat en met een mes in een koudvochtig artisjokkenveld tot ik doorweekt was van geluk.

Ik struikel van obsessie naar obsessie. Want de natuur, die wrede dealer, stopt elke keer met leveren dus kick ik meestal vanzelf af. (Wat de hond betreft, daar eist Els intussen evenveel gestreeld te worden als dat beest. Dat wordt dus te uitputtend om nog lang vol te houden.)

En nu moet ik dus aan een paaltje vastgebonden worden. Want ik wil om de vier minuten gaan kijken of mijn plantjes al gegroeid zijn.

Hallo. Ik ben Thomas. En ik ben verslaafd aan stekjes.

Angelo is een lap van mijn grasveld met zijn motorische handploeg komen omwoelen.

Een paar dagen later toeterde de broer van Giovanni met zijn tractor aan de keukendeur om te vragen welk stuk land dat was dat hij moest komen ploegen.

Vervolgens strooide ik daar met blote hand een zak meeuwenkak op die Els had gekocht. Toen installeerde ik met Vincznzo een irrigatiesysteem waar een specialist in het leggen van vloerverwarming bewonderend voor zou fluiten. Met kraantjes en al.

(Ik ben een sociale verslaafde. Dat merk je.)

En vandaag trotseerde ik de vloeken van Els en de aanvallen van honderdmiljoen muggen om voor dag en dauw uit onze boomtent te klauteren en gehurkt, gebukt en geknield mijn stekjes aan de koude aarde toe te vertrouwen. Ik moest het opkomen van de zon voor zijn, anders werd het voor mijn nieuwe drugs te warm om verpot te worden van hun piepschuimen couveuse naar het grote boze veld.

Ik heb een vouwmeter gebruikt. Zestig centimeter tussen de courgettes - die onbarmhartige planten die me vorig jaar zoveel leed hebben berokkend. Dertig voor de snijbiet. Sla, vijftien. Mijn veld werd een mathematisch wonder, een kunstwerk van Mondriaan.

Tot Vincenzo, de rastaboer, mij kwam helpen.

Plof, plof, plof. Hij bombardeerde mijn tomaten quasi lukraak in de grond. Tsjak, tsjjak, tsjak. De aubergines. ‘Het steekt niet zo nauw’, hijgde hij, ‘het is geen exacte wetenschap.’ Hup, daar gingen de pepers. En baf, zestig uienstekjes.

Vincenzo rechtte zijn rug, veegde het zweet van zijn voorhoofd, keek achterom naar mijn veld, dan naar mijn verblufte gezicht en trok toen zijn mondhoeken bewonderend naar beneden als om te zeggen ‘Niet slecht. Niet slecht.’

Op dat moment kwam Els van de ladder uit onze boomtent geklommen. Traag. Erg traag. Door haar dunne nachtkleedje scheen de opgaande zon in detail haar meest intieme delen uit.

Een tweede keer trok Vincenzo zijn mondhoeken naar beneden. Hij zei:

‘Nu kan ik wel een espresso gebruiken.’

Snoeien om te groeien

Mon, 08 Apr 2013 13:03:00 +0200

Omdat de marktprijs historisch hoog lag zijn de boeren langer dan normaal de laatste olijven van hun velden blijven schrapen. Maar nu is het echt gedaan. Wat nog onder de bomen ligt is de moeite van het vegen niet meer waard.

Als je wil dat olijfbomen enthousiast blijven produceren, moet je ze om de vier à zes jaar ferm laten bijknippen. De coöperatieve van ons dorp verzamelt daar een team voor dat als een zwerm spreeuwen in de bomen vliegt en als een plaag sprinkhanen de kruinen kaal plukt.

Het ziet er als een epileptische aanval van hysterische coiffeurs uit, maar het is een ballet dat discipline vergt. De choreograaf is een oude man die leunend op een stok orders geeft. Hier die dikke tak weg, wijst hij dan. En daar dat twijgje laten staan, want dat ziet er veelbelovend uit.

In ieder geval. De snoeiers beginnen er vroeg aan. Zodat je een meter hoog uit je bed schrikt want horen en zien vergaat als ze hun zaagmachines in gang trekken.

Aan een razend tempo gaan ze te werk. Het gejank van hun kettingzagen klinkt als de start van een motorcross.

De lange houten ladders, met sporten die ver uit elkaar staan omdat ze er hun knieën onder haken, dragen ze zo.

Het secure werk doen de mannen met zaagjes die een handvat hebben dat ze over hun ladder kunnen haken.

En zo ziet de majestueuze boom waaronder het orkestje van ons trouwfeest speelde er uit na de Voor & Na.

Later zal een ander team het bruikbare brandhout uit de bergen snoeihout zagen. Hun gage = het brandhout.

Waarna een tractor alle overgebleven takken op grote bergen hoopt. En dan wordt de boel bij nacht in brand gestoken.

Toen Dante op het idee kwam om het Inferno te beschrijven, hadden ze waarschijnlijk net de olijfbomen in zijn hof gesnoeid.

Carciofi

Sun, 07 Apr 2013 10:13:00 +0200

Het is altijd een sluimerende verslaving geweest. Sinds ik iets intiems heb meegemaakt met een blonde Duitse en een paar Italiaanse artisjokken, hebben zij mij altijd kunnen krijgen. Die artisjokken, bedoel ik. Maar de laatste weken is het uit de hand gelopen. Ik zit in een artisjokkentrip.

Het is misschien omdat ik een zenuwslopende bevalling van nabij heb meegemaakt. Mijn maat Vincenzo had voor het eerst een oud ras geplant. Al zijn spaargeld zat in tweeduizend Brindisini-stekjes. Terwijl geen boer die taaie soort nog een kans geeft. Oké, het zijn de beste artisjokken. Legendarisch lekker. En de marktprijs is excellent. Maar zo’n moeilijke soort! Zo wispelturig!

En het zag er inderdaad lange tijd slecht uit. Alle concurrenten in de wijde omtrek waren al maanden aan het oogsten toen Vincenzo’s planten maar bleven groeien, groeien en groeien. Tot aan zijn borstkast, zo hoog stonden ze. Maar er kwam niet één artisjok aan. Niet één.

‘Ze houden zich in om te ontploffen’, lachte mijn maat onzeker toen we door zijn zee van vruchteloos groen waadden. Een ramp dreigde. Maar hij bleef hardnekkig weigeren ook maar één druppel chemische troep te gebruiken.

En vorige week is zijn veld inderdaad ontploft. Terwijl de marktkramers in de streek tien artisjokken tegen een euro trachten te slijten omdat de markt al lang overspoeld is met tweede keus, oogst mijn vriend plotseling duizenden topstuks per dag. En hij verkoopt ze tegen een navenante prijs. Want zijn artisjokken zijn de beste van de hak van de laars.

Ik zeg dat niet zelf, het is Belina die dat doet, en zij is niet alleen de zus van Giovanni - moge hij in het hiernamaals goedkeurend knikken omdat zijn familie ons adopteert - maar ook de beste kokkin van alle dorpen in de buurt. Zij is hier bij ons thuis een stuk of acht gerechten met artisjokken komen klaarmaken voor een productie in De Standaard Magazine.

Beste mensen. Luister. Ik ga iets ernstig zeggen. Laat je nooit iets door die Belina voorschotelen. Met haar eten neemt ze je in haar macht. Je gaat eraan ten onder. Je wil meer, en meer, en meer. Ik denk dat gebruikers van heroïne hetzelfde voelen na hun eerste shot.

Carciofi crudi

Frittata di carciofi

Carciofi nell’ olio

Carciofi fritti

Carciofi ripieni

Brodo di carciofi

Als een junk die naar Afghanistan reist om er papavers te plukken, stond ik vanmorgen vroeg op het artisjokkenveld van Vincenzo met een mes in mijn hand.

Artisjokken oogsten is een kunst. Er groeien meerdere bloemen aan elke plant en de kans is groot dat je niet alleen een mooie artisjok afsnijdt, maar ook bloemen in de knop kapot maakt.

En toen kwam de zon op. Ik was doorweekt van voor dag en dauw door natte platen te ploegen. Vincenzo en ik hadden al een paar honderd artisjokken geoogst.

En toen kwam dus de zon op. En opeens was het klaar en helder voor me, daar op dat koudvochtige veld.

Ik stapte naar Vincenzo, deed teken dat hij zijn koptelefoontjes uit zijn oren moest halen, en zei: ‘Dit is het.’

Hij knikte. Hij glimlachte. En hij zei ‘Lo so.’

‘Ik weet het.’

Ik wil de meeste hebben

Mon, 25 Mar 2013 10:08:00 +0100

Als ooit een psychiater een verslag maakt over mijn jaar hier in de verre velden zal hij deze weken omschrijven als mijn manische periode. Ik lijd aan obsessief gedrag. Mijn symptomen zijn als volgt. Als ik binnen een straal van drie kilometer rond mijn huis een mens zie, grijp ik mijn verrekijker om te controleren wat hij uitspookt. Als hij zich bukt, en plukt, wil ik er mijn hond op af sturen. Mijn handen staan vol onverzorgde schrammen, zitten vol doornpunten die etteren, doen zo’n pijn dat ik dit amper schrijven kan. En door mijn psychotische gedrag kun je, als de wind juist zit, mijn urine waarschijnlijk ruiken tot op de Grote Markt van Brussel. Als je denkt dat Chemie Tessenderlo ontploft is, dan ben ik een plasje aan het maken.

Ik ben een waanzinnige aspergeplukker geworden. Andere liefhebbers die deze delicatesse in het wild zoeken beschouw ik als dieven omdat ze mijn oogst stelen, de schrammen zijn er omdat wilde asperges in stekelige struiken groeien en wat mijn urine betreft: ik eet zulke industriële hoeveelheden van die smalle scheuten dat ik bijna flauwval van mijn eigen afwatering.

In zijn verslag zal de psychiater schrijven: ‘Toen ook zijn artisjokkenoogst mislukt was wilde hij eindelijk een keer ergens de beste in zijn. Dus zocht hij zijn zelfwaarde in wat vanzelf groeit.’

Ik heb andere dingen geprobeerd om uit te blinken. Ik bouwde een slaapkamer vier meter hoog in een honderdjarige olijfboom. In mijn hoofd is het een architecturaal wonder. Voor een Italiaan is het een simpel platform waarop ik een tent heb genageld. ‘Dat gaat wegwaaien’, zeggen ze, of ‘Dat gaat inzakken.’ En als ik ze heb overtuigd dat geen van beide zal gebeuren, trekken ze hun schouders op: ‘Wie wil nu in een boom slapen?’

Ik heb geprobeerd met lampascioni. Deze bloembollen van wilde hyacinthen zijn hier erg gegeerd en groeien momenteel ook overal in het wild. Maar ze zitten zo duivels diep dat ik een uur heb gedaan om er eentje uit te graven.

‘Kijk, zo doe je dat’, zei mijn maat Salvatore, de brulboei van het dorp, en hij ramde met een houweel tot bijna aan de kern van de aarde en pulkte in enkele seconden een bloembol uit de harde klei. Te hard labeur voor mij.

Daarom probeer ik nu dus de beste aspergeplukker van de streek te zijn. Maar het is een wedstrijd die ik niet winnen kan. Mijn concurrenten - elke Italiaan die niet in een rolstoel zit - kennen sinds hun jeugd de plaatsen waar ze groeien. Ikzelf moet beroep doen op goed geluk en op Google Earth om de beste velden te vinden.

En op mijn bloeddorstige hardnekkigheid. Italianen zouden hun wilde asperges het liefste door het raampje van hun auto plukken. Ikzelf ga waar zij het zoeken beu zijn, waar slangen die zij zo haten winters traag wegglijden. Ik ga zo ver dat zelfs mijn hond onderweg gaat liggen van vermoeidheid. Waar de allerlaatste wilde asperge staat, daar vind je mij.

Vele vele uren later kom ik dan verwilderd, geschramd, bebloed en bezweet uit de woestenij terug met een oogst die ik trots aan Els toon, als een kat die een gevangen muis op de stoep komt leggen.

Maar ik herken haar blik. Op zeilreis rond de wereld viste ik een keer een tonijn en zei ze: ‘Alweer tonijn? Gooi maar terug.’ Ik vrees dat ik met mijn asperges hetzelfde breekpunt aan het bereiken ben.

De paradox van het paradijs

Sat, 16 Mar 2013 11:31:00 +0100

Het is de paradox van het paradijs. We verlangen er altijd naar, maar misschien horen wij er niet thuis. Want in de hof van Eden vraagt een mens zich vroeg of laat af wat zijn toegevoegde waarde in de wereld daarbuiten is. Dan verlang je naar aandacht van de slang, dan wil je bijten in een appel.

Ik herken het gevoel. Toen ik met vrouw en kind rond de wereld zeilde overviel het me ook. Na jaren genieten begon er iets te kriebelen. Dan zat ik op het dek van mijn zeiljacht dat voor anker lag in alweer een hoekje van een droom, met alweer een glas koele witte wijn in mijn hand. En ik dacht ‘Verdomd. Weer niemand die mij nodig had vandaag.’

Wie de trossen van zijn carrière losgooit, laat een deel van zichzelf op de kade achter. Dat deel waarmee je behoort tot een project, een bedrijf, een maatschappij. In mijn vertrouwde wereld ben ik een puzzelstukje van een groot geheel. Daar wordt al eens naar mij gezocht om een kader vol te maken. Hier en nu ben ik, net als op mijn schip, een puzzelstukje dat zich uit de doos liet vallen. Het geheel doet verder zonder mij.

Dat knaagt. Niemand die zegt ‘Speel je mee?’ Tegen niemand dat ik kan zeggen ‘Nee, ik heb nog geen zin.’

Hier en nu, in de verre uithoek van Italië aan de buitengrens van de winter, dreigt het me dus weer te bekruipen. Dat gevoel dat een mens gemaakt is om een functie te vervullen. Ik wil een rol spelen, een betekenis hebben. Maar ik weiger medewerking met mezelf. Pas als ik verlost ben van de drang om mee te tellen is mijn missie hier geslaagd.

En toch. En toch. In Vlaanderen was ik niet niemand. Hier wel. Of nee. Ook hier ben ik iemand. Ik ben ‘die buitenlandse boer’. Mijn dorpsgenoten schuiven nog net niet aan. Ze trekken nog net niet een volgnummer om uit te maken wie me als eerste mag komen uitlachen. Dan rijden ze ons lange slingerweggetje op om hier bij ons afgelegen huisje te kijken naar mijn geklungel. En lachen! En zeggen hoe het moet! Want alles wat kan groeien sterft onder mijn zorgzame handen. Ik heb geen groene vingers, alleen rouwranden onder mijn nagels. Deze keer zijn het mijn artisjokken. Bij alle boeren uit de streek knallen de artisjokken uit de grond. Die van mij zijn gestorven in de knop. ‘Je mag er wel driehonderd verwachten,’ hadden ze me gezegd toen ik scheutjes kocht. Nu, maanden later, heb ik een oogst van welgeteld nul exemplaren. Niets. Niet één artisjok.

Is het daarom dat ik lichtjes twijfel aan de invulling van mijn zorgeloze bestaan? Is het omwille van een mislukte oogst dat de slang weer komt fluisteren: ‘Als verdorie zelfs je courgettes, komkommers en artisjokken niets opleveren, wat is dan je toegevoegde waarde in deze wereld?’

Maar neen. Ik geef niet toe. Ik wil de onbegrensde moed van een kloosterbroeder hebben. De monnik op de berg, dat is mijn wereldheld. Die heeft de kracht om in zijn eigen hoofd op reis te gaan. Die durft het aan om alleen voor zichzelf van betekenis te zijn. Die leeft in zijn paradijs en ziet de appel zelfs niet hangen.

Hoor jij dat fluiten ook?

Wed, 13 Mar 2013 19:01:00 +0100

Je kijkt nog uren verschrikt om je heen als je enkele minuten met hem hebt doorgebracht want je denkt de hele tijd dat er iemand boos naar je staat te fluiten terwijl het gewoon je trommelvliezen zijn die maar blijven hyperventileren want hij spreekt nogal luid. Vanmorgen bij de koffie in het winkeltje waar iedereen elkaar tegenkomt vroeg ik zijn hulp.

Ik was nog maar amper thuis of hij stond hier al met zijn benen wijd gespreid op (òp!) ons muurtje de Texas Chainsaw Massacre-meneer na te doen - vroam vroam met zijn kettingzaag. Wie zijn komst wil melden doet dat normaal toeterend op straat. Wiens toeter niet werkt staat plotseling op ons terras. ‘Bongiorno!’, zeggen ze dan en omdat ik dan meestal op de vloer lig te spartelen vragen ze ‘Stoor ik niet?’ - ‘Nee hoor, ik ben alleen een beetje geschrokken. Geef me drie minuutjes tot ik klaar ben met schuimbekken en mijn spasmen onder controle krijg.’ Wij wonen nogal afgelegen, vandaar.

Salvatore kwam een olijfboompje bijzagen dat altijd een couveusekindje gebleven is. Ik hoop dat het zo terug zin in het leven krijgt want het is een boompje dat Giovanni nog heeft geplant en alles waar die met zijn handen aan gekomen heeft is volgens de Bijbel van Els en Thomas heilig. Zie ook: de tomaten die hij samen met Els heeft ingelegd en die we maar niet willen opeten omdat we zo een laatste souvenir aan hem door onze darmen zouden jagen. Zonde.

Salvatore zaagde sneller dan Lucky Luke kan schieten, gooide de heilige stronken hout op mijn stapel brandhout en…

Nee wacht, ik moet dat anders uitleggen. Omdat het steeds warmer wordt gebruiken wij steeds kleinere stukken hout in onze kachel, een paar uurtjes per avond maar. Zodat alleen een berg grote blokken achterblijven. Die zijn onbruikbaar omdat ze zo winters lang branden. Dus moest ik dringend klein brandhout kopen, legde ik aan Salvatore uit.

(Laat je niet misleiden door de dikke jas van Salvatore. Italianen houden hun winterkleren blijkbaar aan tot de zon ze van hun lijf brandt.)

Maar hij stormde naar zijn auto en keerde terug met een bijl waarvoor de Leeuw van Vlaanderen het in zijn harnas zou hebben gedaan. Baf! Baf! Baf! In enkele reuzenhouwen was heel mijn hoop zwaar hout gekliefd tot het formaat van tandenstokers.

Het is wel aangenaam om zulke maten te hebben.

Toen ik hem mijn boomtent toonde, als een jongetje dat zijn eerste hefkraan heeft gemaakt met Meccano, trok hij misprijzend zijn mondhoeken naar beneden.

- ‘Dat gaat vroeg of laat wegwaaien.’

- ‘Nee hoor, ik heb dat super solide vastgemaakt.’

- ‘Dan gaat het doorzakken.’

- ‘Nee hoor. Zes bouwvakkers mogen er op dansen.’

- ‘En wie wil er nu in een boom slapen?’

- ‘Laat maar.’

En weg was hij.

En daar was die fluittoon weer.

De gebroeders

Sat, 09 Mar 2013 13:18:00 +0100

Hij leest mij voor uit een boek met bruinleren kaft, begeleidt zijn woorden als een dirigent van taal. Soms slaat hij kort uit de maat, als hij met middelvinger zijn bril hoger op zijn neus moet tikken. Na een moeilijke passage keert hij spontaan op zijn zinnen terug, om wat geschreven staat te verduidelijken. Hij kent de grenzen van mijn Italiaans.

Neen, dit is geen homo-erotisch moment in mijn kluizenaarsbestaan. Dit is een dagelijks ritueel tussen mezelf en Tonino, de winkelier van ons verpauperde gehucht. Bij hem kom ik elke dag mijn koffie drinken. Vandaag leest hij voor uit De gebroeders Karamazov. Dostojevski is zijn idool.

Mijn dagen zijn het gedachtevrije herhalen van vaste rituelen geworden. De lijn die ik dwars door velden en boomgaarden naar ons gehucht trek is door mijn stappen, en alleen door mijn stappen, een vaag pad geworden. Dat schenkt mij de voldoening die ik hier zoek. Mijn blije hond jaagt huppelend over het hoge gras op vogels en salamanders. De eerste zijn door de eerste lentewarmte kwiek, de tweede door de laatste winterkou nog traag en loom.

Als ik de deur van het winkeltje openduw draait winkelmeisje Guissi zich automatisch naar haar espressomachine en maakt ze de beste cappuccino van deze wereld voor me klaar.

Tonino en ik, wij praten op plastic tuinstoelen achterin zijn magere winkeltje, tussen de kapotte koelbak vol bier en het rek met chips. Daar heeft hij zijn kantoortje ingericht: een computer uit de vorige eeuw, een wankel rekje met vergane boeken, een driepotig cafétafeltje als bureau. Hier verslijten wij elke ochtend een portie tijd om werkbare oplossingen te vinden voor de wereldproblemen en voor zijn amoureuze eenzaamheid. Hij leest er me ook elke keer uit boeken voor, of declameert een streepje poëzie. Ik hou nochtans niet van gedichten.

Mijn Italiaanse maat is tot zijn twaalfde naar school gegaan maar ik ken niemand die meer wereldauteurs las, filosofische traktaten verslond en gedichten uit het hoofd kent dan hij. Hij is een drenkeling in zijn verloren wereld, dorstend naar kennis in een zee van onwetendheid.

Als we het echt niet meer weten vragen we hulp aan zijn beduimelde I Tjing. Mensen die mij kennen hebben zich bij het lezen van de vorige zin in hun koffie verslikt. Terwijl ze piepend naar adem happen vertel ik verder. Tonino en ik gebruiken soms het Chinese orakel omdat we daar wijsheden in vinden die zo esoterisch vaag zijn dat we ze naar wens kunnen gebruiken.

‘Kom, we doen het nog een keer’, beslissen we vandaag na Dostojevski. We spreken samen de vraag voor het orakel af: ‘Hoe vindt een mens het ware geluk?’

Om beurt gooien we zes keer een munt op het doorzichtige deksel van de kapotte koelbak. Dan bladert Tonino in het boek. Hij leest de uitkomst traag voor:

“De zwerver. Hij schiet een fasant. De eerste pijl is raak. Hij krijgt lof.”

Vervolgens leest hij de uitleg: ‘Rondtrekkende functionarissen boden zich in China bij lokale prinsen aan met een fasant als geschenk, geschoten met één pijl.’ En dan de vertaling naar nu: ‘Om het geluk te vinden (de fasant) moet je eerst iets durven verliezen (de pijl). Wie weet hoe zich te gedragen als gast, vind zelfs in een vreemd land vriendschap.’

Tonino kijkt me aan, tuit zijn mond, tikt zijn bril omhoog, en zegt:

‘Ongelooflijk, toch?’

Silvio

Wed, 27 Feb 2013 16:57:00 +0100

Ze staan zelf te kijken van hun succes in het Zuid-Italiaanse dorpswinkeltje waar ik elke dag mijn koffie drink. Pakweg de helft heeft op Berlusconi gestemd. Zegt Tonino, de winkelier: ‘Wij zijn zieke mensen in een ziek land, maar we zijn bang van chirurgen. Dus kozen we voor de ziekste van ons allemaal.’ Liever sukkelen met een etterende wonde dan een diepe snee waar je jaren van moet bekomen.

Zegt Salvatore: ‘Italianen waren als kinderen die van papa Berlusconi op cola en chips mochten leven. En opeens, omdat Europa dat zegt, moesten we van stiefvader Monti alleen maar gezonde groentjes eten. Logisch toch dat wij terug wilden naar cola en chips?’

Dat groenten gezonder zijn, dat weten Italianen wel. Maar in mijn dorp hebben ze daar geen zin in. Ze willen wel dat hun land beter wordt, maar niet zo snel, niet zo radicaal. ‘En zeker niet op bevel van een Duits wijf dat alleen aan haarzelf denkt.’ Nee, Angela Merkel is hier niet geliefd.

In een doodarm gehucht als het mijne – waar boeren sigaretten per stuk kopen en op hun veld slapen omdat de oogst anders gestolen wordt – krijgt een puissant rijke charmeur die belooft ‘je krijgt de pas ingevoerde belasting op je huis terug’ dus applaus. Als de saaie Bersani zegt dat hij die gehate ingreep van Monti niet kan terugschroeven, noemen ze hem een dief.

Hier denken kiezers niet in termen van ‘maatschappij’ en ‘land’ maar in termen van ‘ik’ en ‘gezin’. Zuid-Italianen voelen bijvoorbeeld niet dat de openbare ruimte van hen is, daarom is hun straat een vuilnisbelt, daarom rijden en parkeren mijn dorpsgenoten zoals het hen uitkomt. Italië en Europa? Dat is een andere wereld. De politici? Die zijn de vijand.

Het is de eerste keer in de geschiedenis dat een burgemeester van mijn gemeente senator wordt. Zo populair is hij. Die man ondertekende nochtans in enkele jaren tijd een honderdtal bouwvergunningen voor vakantiehuizen in een agrarisch gebied. Recent werden door de provincie een pak van die huizen in beslag genomen wegens illegaal. Hoe reageren Italianen als de plaatselijke overheid hen dik laat betalen voor een duimdikke stapel vergunningen die volgens de hogere overheid onwettelijk zijn? Straffen ze hun corrupte burgemeester af? Welnee. Zij geven de man een mandaat om schouder aan schouder met zijn baas Berlusconi in Rome te gaan vechten tegen de rechtbanken en de bemoeizuchtige staat. ‘Ze moeten ons niet straffen omdat we de wet overtreden hebben, ze moeten de wet veranderen’, redeneert een bevriende huiseigenaar.

Omdat ze geen connectie voelen met hun land sjoemelen Zuid-Italianen zoveel, met verzekeringen, met bouwvergunningen, met belastingen, met alles. En daarom willen ze niks weten van links. Want die dreigen in te grijpen, de stal uit te mesten, op dieet te gaan. Ze kiezen liever voor Berlusconi. Want hij is één van hen.

Jawel, ze weten dat hij in Europa een gevaarlijk clown wordt genoemd. Maar zij vinden hem vooral grappig en sympathiek. Als Berlusconi zegt ‘Mussolini heeft veel goede dingen gedaan’, reageren ze in mijn dorp: ‘Het is toch waar?’ Als Berlusconi zegt: ‘Italiaanse bedrijven in het buitenland mogen smeergeld betalen’, vullen zij aan: ‘Natuurlijk! Anders loopt een ander land met de opdracht weg’. Als de politicus zegt dat de rechtbanken gevaarlijker zijn dan de maffia, knikken ze instemmend. Want allemaal hebben ze last met de wet en met de instanties die de wet beschermen.

Ze weten dat hij corrupt is, maar dat zijn ze zelf ook. Ze weten dat hij belastingen ontduikt, maar wie niet? Ze weten dat de wet niet overtreden mag worden, maar wie is daar als eerste toe bereid?

En als Berlusconi seksfeestjes houdt, trekken Italianen hun mondhoeken in bewondering naar beneden en zeggen ze jaloers: ‘Wat een kerel.’

Boa mon amour

Wed, 20 Feb 2013 15:36:13 +0100

Dat daar columns van gingen komen, zei iemand toen ik door een straathond werd geadopteerd. Ik deed daar lacherig over. Komaan. Een hond is een hond, geen voer voor veel woorden. Je geeft dat eten en dat mag mee gaan wandelen en dat zal het wel zijn, zeker?

Nee, mevrouw.

Gisteren liep ik na middernacht met ruim dertig kilo beest in mijn armen door de stikdonkere en ijskoude olijfboomgaarden. Ik had tranen in mijn ogen en mijn badjas over mijn kleren. Zij kermde zacht. Wij waren een Bijbels tafereel.

Ik had al in mijn bed gelegen. Zoiets doe ik naakt. Toen Els zei dat onze hond uit haar hok gebroken was wilde ik niet van onder de lakens komen. Mijn schat zou haar plan wel trekken. Els ook.

We hadden het in ons badkamertje geprobeerd. We hadden er de slaapdekens uit haar hok gelegd en een lichtje aangelaten maar ze kreeg er hartsverscheurende aanvallen van paniek. Van dat plastic ding rond haar kop en omdat ze moest kotsen terwijl ze scheel van de honger was en omdat ze nog nooit vanzelevens binnen had geslapen en omdat die wonde pijn deed en omdat ze door haar poten zakte van de suffigheid na een volledige verdoving.

Dat ze nooit kindjes zou kunnen krijgen hadden we haar nog niet verteld. Gelukkig maar, het arme schaap.

Dus mocht ze terug in haar vertrouwde hok. We drapeerden er een Perzisch tapijt driedubbelgevouwen overheen en bonden er een schuimrubberen matras rond, want het kwik zou tot tegen het vriespunt crashen. Els schikte er extra warme kleren van haarzelf in, die zou ze later wel wassen. De uitgang barricadeerden we met nog een matras en daartegen onze zwaarste bloempotten. Een perfecte constructie. Een perfecte constructie die onze hond in haar dronken angst omver duwde zodra ze weer eens binnen westen was en ik al onder mijn dekbed lag.

Ze was weg.

‘Echt weg’, kwam Els me melden.

Ik heb mijn kleren aangetrokken. Geen slip, geen sokken, die lagen al bij de vuile was. Ik stapte buiten - fuck, zo koud! - en dan weer binnen om ook mijn badjas van de Nationale Loterij om te slaan.

En zo liep ik klappertandend tussen de eeuwenoude olijfbomen rond ons huis. In het middernachtsdonker op zoek naar een zwijmelende hond die het verschil tussen haar kop en staart niet kende. Met een pisserig zaklampje in mijn hand en met tranen in mijn ogen.

‘Boa! Boa! Kom hier beestje, kom!’

Weet je wat het ergste is? Voor het eerst sinds ze me gevonden heeft is ze niet kwispelstaartend op mijn roepen afgekomen. Ik heb haar na lang zoeken gevonden omdat ik haar gesukkel in de doodse stilte van een bevroren nacht telkens een beetje kon horen. Ze zwalpte met dat vreselijke plastic ding namelijk tegen elke boom en elk muurtje aan.

Ik ging op dat schrapende geluid af. Wachten. ‘Schraap.’ Oké, die richting uit. Stil. Wachten. ‘Schraap.’ Nu zit ze daar.

‘Kom hier, Boatje. Kom, we gaan naar huis.’

Het laatste stukje liep ze naar me toe. En toen viel ze om. Ze geraakte niet meer recht. Ik heb haar in mijn armen genomen en heb haar terug naar huis gedragen. Over muurtjes, door struiken en plassen. Onderweg heb ik haar kusjes gegeven en gezegd dat het me zo verschrikkelijk speet.

Dat daar columns van gingen komen, zei iemand toen ik door een straathond werd geadopteerd.

We leven nog. En hoe.

Sun, 10 Feb 2013 15:34:00 +0100

We leven nog en we leven goed. Uitermate uitstekend zelfs. We lummelen wat in de marge van de wereld en we voelen ons daar niet schuldig over. De houtkachel brandt, de olijven zijn geoogst en elke dag brengt een verrassing.

Vanmorgen waren bijvoorbeeld de plassen op ons terras ijs geworden. Wow!

De amandelbomen beginnen te bloeien, de olijfbomen worden gesnoeid. En Els en ik hebben onze straat opgeruimd. Italianen zoeken namelijk afgelegen weggetjes als het onze om hun afval te storten en niemand die er wat aan doet.

En elke dag gaan we een cappuccino drinken in onze woonkamer op verplaatsing, het winkeltje van Tonino, waar boeren als het regent pinten drinken in plaats van in de modder te ploeteren.

En waar ook Giusi werkt - spreek uit ‘Juicy’.

Alles verkruimelt een beetje rond ons, dat wel. Geregeld wordt ergens ingebroken, laatst werd bij nacht geschoten op de auto van een vriend, dan weer wordt een feestzaal in brand gestoken. Zelfs de staat is de pedalen kwijt. De provincie heeft vijftien huizen rond ons als illegale bouwwerken verzegeld terwijl die met een duimdikke stapel vergunningen van de gemeente werden neergezet, met een mooie notariële akte er bovenop. ‘Het is een politieke afrekening’, zegt de ene. De andere beweert dat de rechters onder een hoedje spelen met de advocaten. Ze laten zich onder tafel door hen betalen om hopeloze rechtszaken in te leiden die zorgen voor torenhoge erelonen. Op het einde zijn de huiseigenaars een smak geld kwijt, zijn de advocaten binnen, en maakt de justitie met gevulde zakken een kruis over de aanklacht. Als klap op de vuurpijl heeft een rechter beslist dat onze private bewakingsdienst La Pantera, samen met zes andere, niet mag blijven bestaan. Geen idee waarom, maar het stond op de voorpagina van de krant. Ze konden net zo goed de jongens die al twee keer ongevraagd op bezoek kwamen opbellen om te zeggen dat dit het moment is om hun derde slag te slaan. Niemand die reageert als ons alarm afgaat.

Maar hier in onze verre velden hebben wij een loodzwaar hekken nu, en extra tralies voor de ramen, en vooral: wij hebben nu een hond.

Eigenlijk heeft die hond ons. Ze adopteerde mij aan het winkeltje van Tonino en heeft ongevraagd haar intrek op ons terras genomen. Zo moest het zijn. Dat is een feit. Want Els is nu smoorverliefd - met rare kreetjes en zeer intens geknuffel er bovenop - ook al sloopt haar nieuwe liefde haar emoties want ze panikeert elke keer ons beestje een half uur weg van huis blijft.

Terwijl die hond gewoon op vogels gaan jagen is…

…en natuurlijk nooit weg zal lopen zolang wij haar een volle eetbak, een warm hok en zo belachelijk veel liefde geven.

Boa, zo heet ze, is wel een waakhond van mijn voeten. Ze is te sloom om te blaffen. Vogels interesseren haar ten zeerste, en vlinders maken haar gek, als een kaatsbal hapt en springt ze daarnaar.

Maar een vreemde auto die onze oprit komt opgestoven, of iemand die ze nog nooit heeft gezien, die verwelkomt ze met overdreven gekwispelstaart. Als ze al de moeite doet wakker te worden.

Eén keer heb ik haar horen blaffen en grommen, dat was toen Tony - een Nigeriaanse vluchteling die voor het huis van een kennis zorgt - het aandurfde over ons muurtje te springen. Onze hond is dus een racist.

Zo gaan de dagen voorbij. Vanmorgen maakten we een lange winterwandeling naar zee.

Om daar te geraken moeten we bijna niet over baantjes wandelen, we lopen gewoon over de velden tot aan het strand.

Op weg naar huis werden we ingehaald door Vincenzo, de hipste boer van Italië, die ons vanuit de verte had gezien. Hij racete ons op zijn nieuwe koersfiets achterna, met op zijn rug een boekentasje van zijn jongste zoon. Daar had hij wat artisjokken in gestopt, ze kleurden mooi met de sjaal waarmee hij zijn lange haren had samengebonden.

Iets later had Els de artisjokken al klaargemaakt, rauw met wat olie en citroen en Parmezaanse kaas.

Ik zeg je: het paradijs bestaat.

Brandende ballen

Tue, 01 Jan 2013 17:07:00 +0100

Ik vraag hem, ‘Wat verberg je daar onder je trui?’

Hij geeft me twee zoenen voor mijn nieuwjaar - ‘Tanti auguri’ - en antwoordt, ‘Cadeautje voor Els.’

Zij staat de afwas te doen en hij roept van op een afstand: ‘Els, ik heb iets voor je! Kijk, je handschoenen. Die had je vergeten in mijn winkel. Maar ik stel voor dat jouw man op die blog van hem schrijft dat ze gestolen werden, dat het de maffia was die erachter zat en dat ik ze van hen heb vrijgekocht.’

Hij is kwaad op me omdat ik te veel geheimen van zijn dorp onthul.

Mijn maat gaat zoals altijd vlak voor onze houtkachel zitten, strekt zijn handen voor zich uit.

‘Nee, serieus. Het hele land spreekt erover. ‘De man die levend in brand werd gestoken.’ Enkele dagen geleden vonden ze naast ons dorp, dat dorp dat jij zo lelijk vindt, een man wiens ballen in brand stonden. Letterlijk. Ze hadden zijn kruis met benzine overgoten en er de vlam in gezet. Hij is dood, nu. Hij laat vijf kinderen achter bij zijn vrouw, en eentje bij zijn minnares. Dat zal er wel iets mee te maken hebben.

Ik lach ‘En dat hier je kruis in brand gestoken wordt als je vreemdgaat, daar zal ik weer niets over mogen schrijven, zeker?’

Hij zegt: ‘Waarover? Heb ik jou iets verteld? Jou vertel ik nooit meer iets.’

Hij roept naar de keuken: ‘Els? Tegen de ambulanciers heeft die man nog kunnen zeggen dat het drie kerels uit C. waren. Maar hou dat geheim voor die man van je, want anders schrijft hij er weer over.’

De laatste dag van het jaar

Mon, 31 Dec 2012 17:59:00 +0100

1. Kak

We liggen onder vuur. We worden gebombardeerd met kak. ‘s Winters verzamelen alle spreeuwen van het hele continent in het natuurpark vlakbij ons huis. Dat doen ze niet in gezellig fladderende paartjes van twee. Nee, ze komen in enorme zwarte wolken van miljoenen en miljoenen en miljoenen nerveuze vogels hier naartoe. Het is alsof elke kolossale zwerm maar één brein heeft, het brein van een artistieke mathematicus bovendien, want in de lucht creëren ze met z’n allen de mooist mogelijke beweeglijke vormen. Overdag zwermen ze uit en storten ze zich als luidruchtige sprinkhanenplagen op de olijfbomen. Tegen valavond keren ze als overbevolkte eskadrons in onze richting terug. Als een zwerm laag overvliegt, we horen hun vleugels dan als het monotone zoeven van banden op asfalt, als zo’n zwerm laag overvliegt schijten ze ons terras en huis vol. Vandaag hing onze witte was nog buiten. Slecht idee.

—-

2. Dieven

Ik zag de Panda van Vincenzo op de brug over de snelweg staan. Hij stond ernaast, zijn lange grijsblonde haren woeien als rastaplukken in de wind. ‘Het is te mooi weer om zelfmoord te plegen’, zei ik. Maar hij wachtte op de carabinieri. Hij had dieven gezien die op een veld van hem zijn olijven aan het stelen waren. Maar toen we er aankwamen waren die al weg. Ik de verte zag ik nog iemand met witte laarzen en een rood rokje de struiken invluchten. De politieman haalde zijn schouders op: ‘Dat is een prostitué.’ Ook hier, ja.

—-

3. Vuur

Ik krijg mijn vuur niet aan. Echt niet. Hoeveel aanmaaktwijgjes ik ook gebruik, het brandhout dat ik vanmorgen kocht is te doorweekt. Het rookt verschrikkelijk, maar wanneer de takjes opgebrand zijn blijft nog slechts zwartgeblakerd hout sissen. Keer op keer herbegin ik eraan. Neen. Het lukt niet. Volkomen opgefokt race ik weg op zoek naar droog hout. Wanneer ik terug thuis kom brandt mijn houtkachel als een tierelier. ‘Geen idee’, zegt Els, ‘Je was nog maar de deur uit of de vlam schoot er in.’

Vliegfolklore

Tue, 25 Dec 2012 16:22:00 +0100

Dankuwel meneer van Ryanair dat je de regionale subsidies zo weet te melken en de wetgevingen zo weet te omzeilen dat je vluchten zo goedkoop zijn dat wij vanuit Brindisi nog twee uur lang een brok Zuid-Italië mee kunnen smokkelen naar Charleroi. Want elke keer zit ons vliegtuig vol weinig vermogende zielen die nog nooit gevlogen hebben, familie van arme Italiaanse immigranten die ons Belgen hebben helpen rijk maken en die nog een laatste keer hun nonkel of verre nicht willen zien voordat het licht uitgaat.

In de vertrekhal stond deze keer een bejaard vrouwtje met nylon kousen tot halfweg haar kuiten minutenlang te turen naar een showprogramma op televisie tot ze mij vriendelijk vroeg waneer het nummer van haar vlucht daarop zou verschijnen. Een familie schreeuwde zenuwachtig tegen elkaar op omdat ze naar Mons moesten en omdat nergens ‘Mons’ op een scherm stond. ‘Het vliegtuig is al weg! We zitten op de verkeerde luchthaven!’ Ik ben dan als een herder die de kudde tot rust probeert te brengen. ‘U moet hier aanschuiven, mensen, voor het vliegtuig naar Charleroi.’ - ‘Maar wij moeten naar Mons!’ - ‘Ja, maar eerst naar Charleroi.’

De rest is slapstick. Op het vliegtuig wil de helft zijn bagage op de schoot houden omdat ze bang zijn dat de andere helft hun koffer zal stelen. Hun dikke jassen, sjaals en mutsen houden ze aan omdat ze weten dat het daarboven ferm kan waaien. Picknicks worden uit papier gewikkeld alsof ze op een vrachtschip naar Amerika zitten, de geur van kaas en salami slaat je in het gezicht. En ook al zitten ze vier rijen van elkaar, toch zullen Italianen met elkaar converseren. Schreeuwen, dus.

‘Eh nee mevrouw, nee, nee. We zitten in het vliegtuig. Ik zal goed voor haar zorgen’, sputterde een jongen via zijn gsm nog tegen. Maar het baatte niet. Hij en zijn vriendin waren als laatste op het vliegtuig gestapt. Ze haakten hun gsm dikwijls in, maar blijkbaar was de mama van het meisje zeer volhardend, want twee seconden later rinkelde hun telefoon alweer. Lang verhaal kort: het meisje, intussen in tranen, snikte, ‘Maar mama! Maar mama! Oké, oké, ik kom terug.’ Lang verhaal nog korter: meisje zegt dat ze wil uitstappen, dat ze moét uitstappen, van haar mama. Een heel gedoe. Stewards: ‘Maar de deuren zijn al dicht, de trappen zijn al weg!’ Uiteindelijk heeft de piloot het vertrek afgeblazen, en is het meisje van het vliegtuig gestapt. Haar vlucht met haar liefje was mislukt. Haar mama had haar teruggeroepen. Alle passagiers hadden van het spektakel genoten.

‘SIT DOWN! SIT DOWN!’ In Charleroi was de landing bruusk. Ruige regenbui buiten. Maar de stewards konden roepen wat ze wilden, de Italianen begrepen hen niet. Nog terwijl de motoren van het vliegtuig op een kleddernatte landingsbaan tegengas gaven, stonden een twintigtal passagiers in het gangpad klaar om uit te stappen. Een oud vrouwtje kletste languit op de grond toen het vliegtuig hard moest remmen, bagage dreigde uit de geopende rekken te vallen. ’SIT DOWN! SIT DOWN!’ En iedereen die recht ging staan toen het vliegtuig nog tegen honderdtachtig over de baan scheurde, want ja, als zij het mogen, wij dan ook.

Toen waren we weer in België. Het land van de lage hemel en de zure gezichten.